เรื่อง วัฒนธรรมของชาวพุทธ โดนใจจัง


ฉบับนี้พิมพ์ปี พ.ศ. 2536

ฉบับนี้พิมพ์ปี พ.ศ. 2536

สวัสดีค่ะเพื่อนๆ ที่รักทุกท่าน

หลบจากความวุ่นวาย การทะเลาะเบาะแว้ง และความตึงเครียดของบรรยากาศการเมืองทั้งระดับโลกและระดับท้องถิ่น การด่าทอกันชนิดปากตลาดยังต้องอายนั้น ไม่ควรนิยมที่จะไปได้ยินได้ฟัง

พระพุทธเจ้าสอนไว้หนักหนาว่า อย่าพูดจาส่อเสียด ศาสนาคริสต์ก็มีคำสอนว่า อย่าตัดสินคนอื่น ล้วนเป็นคำสอนที่ดีมาก ไม่ต้องพูดถึงการลงไม้ลงมือ หรือเขวี้ยงสิ่งของในที่สาธารณะ นั่นหาใช่วัฒนธรรมของชาวพุทธไม่…

ความจริงพระพุทธเจ้าสอนไว้มากมาย แต่คนเราอยู่มาจนแก่จนเฒ่าเหลาเหย่ บางทีก็ยังไม่เคยสนใจ (ว่าตัวเองเป็นสำคัญ) ตอนนี้เลยรู้สึกว่ากลัวเสียชาติเกิด กลัวแก่กลวงๆที่เรียกว่ากะโหลกกะลา และที่สำคัญ กลัวแก่หลงทิศผิดทาง …

เมื่อเร็วๆ นี้ ฉันได้หยิบหนังสือเล่มหนึ่งขึ้นมาอ่าน เนื่องจากหน้าปกเขียนว่า …ผู้ครองเรือน… เป็นหนังสือรวบรวมคำบรรยายของท่าน พุทธทาส อินทปัญโญ เกี่ยวกับธรรมะสำหรับผู้ครองเรือน หรือฆราวาสธรรมนั่นเอง

หนังสือนี้มีเนื้อหาที่น่าสนใจทั้งหมด เป็นหลักคำสอนที่เข้าใจง่าย และสามารถนำมาปรับใช้ในชีวิตของผู้คนทั้งปวงได้อย่างดี ตอบคำถามพื้นฐานจำนวนมากที่คนเรามักพยายามที่จะหาคำตอบตั้งแต่เด็กจนถึงแก่ และบางทีชีวิตของบางคนต้องสับสนวกวนอยู่นาน ก็ด้วยการพยายามค้นหาคำตอบสำหรับคำถามคล้ายๆ กันเหล่านี้ค่ะ

ประเด็นสะดุดตาสะดุดใจที่อยากพูดถึงวันนี้คือเรื่องเกี่ยวกับ “วัฒนธรรมของชาวพุทธ” ที่จริงเรื่องนี้เป็นบทสุดท้ายในหนังสือ แต่โดนใจมาก เลยขอนำมาเขียนก่อนในวันนี้ค่ะ

###

ท่านพุทธทาสกล่าวถึงวัฒนธรรมของชาวพุทธไว้น่าสนใจมากจริงๆ ค่ะ

ใครก็ตามที่เติบโตมาในสังคมประเทศไทย โดยทั่วไปเราก็มักจะได้รับการถ่ายทอด สอนสั่ง เรื่องต่างๆ มาคล้ายๆ กัน และเรื่องเหล่านี้มันก็หล่อหลอมอยู่ในเนื้อในตัวของเรา กลมกลืนอยู่โดยที่เราไม่รู้ตัวก็มีอยู่มาก เหมือนกับว่า พอไปศึกษาพบคำสอน เราก็มักจะรู้สึกว่า เอ้า อันนี้เราก็ปฏิบัติ ก็ทำอยู่ตลอดแล้วนี่นา อันนั้นก็คุ้นเคย ผ่านการอบรมบอกเล่ามาทั้งทางตรงทางอ้อมมากมายคล้ายๆ กัน

ไม่ว่าจะเรื่องอย่างเช่น ความกตัญญู เรื่องความอดทนอดกลั้น  เรื่องการรู้แพ้รู้ชนะรู้อภัย เรื่องความมีเมตตากรุณา เรื่องใจบุญ เรื่องการประหยัด เป็นต้น เหล่านี้ เป็นส่วนหนึ่งของสิ่งที่ท่านพุทธทาสกล่าวไว้ว่าเป็นวัฒนธรรมของชาวพุทธ ส่วนหนึ่งนะคะ ย้ำ… คือท่านพุทธทาส กล่าวถึงเรื่องวัฒนธรรมของชาวพุทธนี้โดยระบุว่ามันคือ “หลักพื้นฐานของความรอดของฆราวาส” (แต่ยังไม่ถือเป็น “ความรอดพ้นหรือหลุดพ้นที่ยิ่งใหญ่ในพระพุทธศาสนา” ซึ่งจะเป็นอีกเรื่องหนึ่ง) อันนี้หมายถึงความรอดทั่วๆ ไป ในทุกๆ กรณี หรือในทุกๆ ปัญหาของฆราวาสนั่นเองค่ะ

เพื่อนๆ ที่ได้อ่านหรือผ่านคำสอนในเรื่องเดียวกันนี้ของท่านพุทธทาส ท่านคงจะจำได้แล้ว แต่ในที่นี้ฉันอยากจะขอนำมาลำดับไว้หน่อย เพื่อเป็นการเตือนใจตัวเอง ว่า เราก็มีวัฒนธรรมที่เป็นของชาวพุทธ ที่ท่านพุทธทาสกล่าวไว้ว่า เปรียบเสมือนเป็นขนบธรรมเนียมที่ประพฤติกันอยู่ โดยไม่ต้องมีการวิพากษ์วิจารณ์อะไรอีกแล้ว ทำกันรุ่นต่อรุ่นมาจนบางทีไม่รู้ต้นตอมาจากไหน ตอนนี้ท่านก็มาชี้ว่า นี่ก็คือสิ่งที่เรียกว่าเป็น “วัฒนธรรมที่มีรากฐานบนพุทธศาสนา” (ผู้ครองเรือน, หน้า 204-5)

###

ท่านพุทธทาสได้จัดรวมวัฒนธรรมชาวพุทธไว้ 10 ประการ เพื่อที่สะดวกต่อการปฏิบัติและจดจำดังนี้ค่ะ

(1) มีความขยันขันแข็ง ความกล้าหาญ (2) มีความสุภาพอ่อนโยน (3) มีความกตัญญู (4) มีศีลมีสัตย์ (5) ประหยัด สันโดษ (6) มีเมตตากรุณาใจกว้างใจบุญ (7) อดกลั้นอดทน และมีความแจ่มใส (8) ยอมได้ ให้อภัยได้ (9) ไม่ตามใจกิเลส แต่ตามใจพระธรรม (10) มีแบบฉบับเฉพาะของชาวพุทธเองในทุกๆ กรณี เช่น การกิน อยู่ หลับ นอน

นี่ละค่ะ 10 ข้อนี้ที่ท่านรวมเรียกในภาคปฏิบัติว่า วัฒนธรรมของชาวพุทธ และแน่นอนที่สุด ในแต่ละหัวข้อย่อมสามารถขยายความเป็นรายละเอียดในทางปฏิบัติในชีวิตจริงได้มากมายเลยละค่ะหากใครสนใจหาอ่านได้นะคะเล่มที่อยู่ในมือของฉันนี้มีปกดังที่เห็นในภาพ ขึ้นชื่อที่ปกว่า “ผู้ครองเรือน” (พุทธทาส อินทปัญโญ) พิมพ์เมื่อปี พ.ศ. 2536

หนังสือเล่มนี้ เป็นการรวบรวมคำบรรยายชุด ฆราวาสธรรม ของท่านที่บรรยายไว้ตั้งแต่เดือน เมษายน พ.ศ. 2513 เลยทีเดียวค่ะ แปลกมาก ไม่รู้สึกว่าอ่านอะไรที่ล้าสมัยเลยจริงๆ

เอาไว้บล็อกต่อๆ ไป จะจับประเด็นอื่นๆ มาคุยอีกนะคะ น่าสนใจหลายประเด็น ที่จริงแล้วฉันรู้สึกว่าน่าสนใจทั้งเล่มเลยค่ะ

เพื่อนๆ ไม่ทราบว่าคิดอย่างไรกันบ้าง หากมีเวลาและอารมณ์ก็เขียนมาแลกเปลี่ยนกันบ้างนะคะ

รักและคิดถึงทุกคนเสมอค่ะ พักผ่อนมากๆ นอนเยอะๆ นะคะ เค้าว่านอนมากๆ แล้วไม่อ้วนแต่จะผอมค่ะ

แล้วพบกันใหม่ สวัสดีค่ะ//

This entry was posted in Books, religion and tagged , , , . Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s